Năm Gậy

Tổng quan

Xuôi: Cạnh tranh

Năm người trẻ vung gậy vào nhau, không ai bị thương. Năm Gậy xuôi là va chạm kiểu sân tập: họp mà ai cũng có ý, nhóm cãi về cách làm, anh em tranh nhau việc. Ồn nhưng không ác. Va chạm kiểu này có ích, miễn là có luật chơi.

Chẳng hạn, ba người cùng muốn dẫn dự án. Thay vì chọn một, chia ba phần và để mỗi người dẫn một phần trong 2 tuần. Khi tranh luận, giữ cho mỗi người nói hết câu rồi mới tới người sau. Viết kết luận lên bảng trước khi tan họp, để cãi xong có cái mang về. Cãi có biên bản thì đỡ phải cãi lại.

Ngược: Né xung đột

Cãi nhau tới mức không nhớ cãi vì gì. Năm Gậy ngược có hai mặt. Một là bạn quá mệt vì xung đột, muốn né mọi cuộc tranh luận, kể cả cuộc cần thiết. Hai là tranh cãi đã lắng, mọi người tìm được cách làm chung sau 3 tuần căng thẳng.

Nếu bạn ở mặt mệt, tự lọc: cuộc cãi nào đáng, cuộc nào chỉ là thói quen? Chọn bỏ qua hai chuyện vặt trong tuần này, không trả lời, không bận tâm. Dành sức cho một chuyện thật sự cần nói thẳng. Lần tới thấy máu nóng lên, đợi 10 phút rồi mới nhắn lại. Mười phút đủ để biết có đáng cãi không.

Tình cảm

Xuôi: Cãi mà không ác

Tiền tiêu thế nào. Con nuôi ra sao. Tết này về nhà ai. Hai người cãi khá nhiều, nhưng không ai muốn làm đau ai. Năm Gậy xuôi vẽ năm người vung gậy mà chẳng ai ngã, giống một trận tập hơn một trận đánh. Người độc thân thì thấy vài người cùng để ý mình, hoặc đang tự cãi với mình xem có nên yêu.

Va chạm có ích khi có luật. Mỗi người nói 3 phút, người kia không chen. Chuyện lớn thì viết ý mình ra giấy rồi đổi cho nhau đọc trước.

Thêm một luật nữa: không lôi chuyện cũ vào trận cãi mới. Cãi xong, chốt một điều nhỏ cả hai cùng đồng ý, dù chỉ là giờ đi ngủ.

Ngược: Mệt vì cãi

Mệt vì cãi tới mức thấy người kia mở miệng là muốn ra ngoài. Đó là một mặt của Năm Gậy ngược. Mặt kia nhẹ hơn: sau 3 tuần căng, tranh cãi đã lắng và hai người tìm được cách làm chung.

Nếu đang ở mặt thứ nhất, nhớ rằng né không làm chuyện biến mất. Nó chỉ dồn lại. Có trận cãi đáng, có trận cãi chỉ vì quen miệng.

Bỏ qua hai chuyện vặt trong tuần này, không nhắc. Để dành sức cho một chuyện thật sự cần nói, và nói khi cả hai đã ăn no, không phải lúc 11 giờ đêm. Lần tới thấy nóng, đợi 10 phút rồi mới trả lời.

Công việc

Xuôi: Tranh luận sân tập

Họp mà 5 người 5 ý. Hai nhóm tranh cùng một khoản ngân sách. Đồng nghiệp đua nhau một vị trí. Ồn, nhưng không ác. Năm Gậy xuôi gọi đó là va chạm kiểu sân tập, có ích miễn có luật chơi.

Ba người cùng muốn dẫn dự án? Thay vì chọn một, chia ba phần và để mỗi người dẫn một phần trong 2 tuần. Khi tranh luận, để mỗi người nói hết câu rồi mới tới người sau. Người im nhất phòng nên được mời nói trước, vì ý hay đôi khi nằm ở chỗ ít ồn nhất.

Trước khi tan họp, viết kết luận lên bảng. Cãi xong có thứ mang về thì mới đáng cãi.

Ngược: Mệt vì xung đột

Cuộc cãi đã lắng. Sau 3 tuần, nhóm tìm được cách làm chung. Đó là một mặt của Năm Gậy ngược. Mặt kia là quá mệt vì xung đột, né luôn cả cuộc họp cần thiết, gật cho qua. Né không làm vấn đề biến mất. Nó chỉ chuyển sang email.

Cuộc cãi nào đáng, cuộc nào chỉ là thói quen của nhóm? Chọn bỏ qua hai chuyện vặt trong tuần này. Không trả lời, không bận tâm. Chuyện ai dùng nhầm cốc hay ai trả lời email chậm nửa ngày không đáng để bạn tốn một buổi chiều.

Dành sức cho một chuyện thật sự cần nói thẳng. Nói nó lúc 10 giờ sáng, đừng để tới 5 giờ chiều thứ sáu.

Tài chính

Xuôi: Cạnh tranh về tiền

Năm người cùng nộp hồ sơ cho một gói thầu. Kiểu cạnh tranh này giống sân tập hơn chiến trường. Tranh ngân sách trong công ty. Trả giá một món. Nhiều người cùng bàn cách chia tiền chung. Ồn nhưng không ác. Va chạm ấy có ích, miễn có luật. Ai cũng được nói, ai cũng biết giá của người kia.

Trước khi vào tranh, viết sẵn con số bạn dừng, giá cao nhất bạn trả, mức thấp nhất bạn nhận. Giữ con số đó, không đổi giữa chừng vì hăng. Khi bàn tiền chung với nhóm, để mỗi người nói hết ý rồi mới tới người sau. Viết kết luận bằng số trước khi tan.

Ngược: Mệt vì tranh tiền

Gậy đã hạ. Chuyện có hai mặt. Một là mệt vì tranh tiền tới mức né cả cuộc bàn cần thiết, như chia thừa kế, và để nó treo 3 năm. Hai là tranh cãi đã lắng, mọi người tìm được cách chia chấp nhận được.

Ở mặt mệt thì phân biệt cuộc bàn đáng và cuộc tranh theo thói quen. Chọn bỏ qua hai chuyện tiền vặt trong tuần này, dưới 200 nghìn, không nhắc. Dành sức cho một cuộc bàn thật, có con số, có người thứ ba nếu cần. Lần tới thấy nóng vì tiền, đợi 24 giờ rồi mới trả lời. Hai mươi bốn giờ rẻ hơn một trận cãi về tiền.

Sức khỏe

Xuôi: Cơ thể và lịch va nhau

Con, việc, bạn bè, và cái lịch tập, năm thứ tranh nhau 24 giờ của bạn. Năm người trên lá vung gậy như trên sân tập. Nhiều việc tranh nhau giờ ngủ. Nhiều lời khuyên tranh nhau cái đầu. Ồn nhưng không ác. Va chạm ấy có ích, miễn có luật.

Đặt luật trước khi vào trận. Giờ ngủ là bất khả xâm phạm, từ 11 giờ. Giờ tập cố định 3 buổi, ghi vào lịch như cuộc họp. Khi cả nhà tranh nhau thời gian của bạn, viết ra giấy từng người cần gì, rồi chia. Cãi xong, chốt một điều nhỏ cả nhà đồng ý, như không ai gọi bạn trước 7 giờ sáng.

Ngược: Mệt vì tranh với mình

Cuộc giằng co bên trong có hai lối ra. Một là bạn mệt vì giằng co với chính mình tới mức buông xuôi, không tập không kiêng không gì cả. Hai là cuộc giằng co đã lắng sau 3 tuần, bạn tìm được một cách sống vừa phải và không còn tự cãi mỗi sáng.

Đang ở mặt mệt? Tách thứ đáng làm ra khỏi thứ chỉ là áp lực từ ngoài. Chọn bỏ qua hai lời khuyên về cơ thể trong tuần này, không làm, không bận tâm. Giữ sức cho thứ thật sự cần, như ngủ đủ. Lần tới thấy mình tự trách, đợi 10 phút rồi mới quyết có làm gì không.