Hoàng Đế
Ẩn chính, số 4. Bộ Rider-Waite-Smith 1909.
Tổng quan
Xuôi: Kỷ luật
Hoàng Đế ngồi trên ngai đá, lưng thẳng, mắt nhìn phía trước. Đây là lúc bạn cần một cái khung. Việc đang lộn xộn vì chưa ai quyết ai làm gì, lúc nào xong. Bạn có thể là người đặt ra cái khung đó. Chẳng hạn, nhóm chat họp ba lần vẫn chưa chốt, bạn gửi một bảng ba cột: việc, người, hạn.
Khung không phải là cứng. Khung là để mọi người đỡ phải đoán. Hãy viết ra ba quy tắc ngắn cho việc bạn đang dẫn, dán lên chỗ ai cũng thấy. Giữ đúng ba quy tắc ấy trước, người khác sẽ theo sau. Trách nhiệm đi kèm ghế ngồi, không đi kèm giọng nói to.
Ngược: Cứng nhắc
Tờ trình nào cũng phải qua tay bạn mới được gửi. Không ai được làm khác. Hoàng Đế ngược là ông vua ngồi quá lâu trên ghế đá. Kết quả là cả nhóm chờ, còn bạn thì mệt. Hoặc cái khung đặt ra 5 năm trước nay không còn hợp mà vẫn giữ.
Thử buông một việc. Giao hẳn nó cho người khác trong tuần này, kèm quyền quyết định, không hỏi lại giữa chừng. Nhìn xem kết quả có tệ như bạn sợ không. Thường thì không. Người ta làm khác, chưa chắc làm sai. Đừng sửa lại mọi thứ người khác làm chỉ vì nó khác cách của bạn.
Tình cảm
Xuôi: Chỗ dựa vững
Biết rõ hai người là gì của nhau. Biết ai lo gì, tiền chung tính ra sao. Hoàng Đế đặt khung cho mối quan hệ, và người giữ khung có thể là người kia hoặc chính bạn. Ai đang độc thân thì dễ để ý một người chín chắn, ổn định hơn mình.
Khung không làm tình yêu khô. Nó làm hai người bớt phải đoán. Chẳng hạn, đã nói rõ Tết về nhà ai mấy ngày thì không cãi nhau vào 28 Tết.
Chọn một chuyện hai người hay cãi nhất, đặt cho nó một luật chung trước chủ nhật. Rồi giữ đúng luật ấy. Giữ lời là cách bảo vệ nhau rõ nhất.
Ngược: Kiểm soát thay vì yêu
Bạn có kiểm tra điện thoại người kia không? Muốn biết họ ở đâu, với ai, chi gì, là dấu hiệu rõ của Hoàng Đế ngược. Hoặc bạn đang ở cạnh một người như thế. Mọi thứ phải theo cách của họ, và bạn nhỏ dần. Có lúc người chi phối lại là cha hay mẹ, can vào chuyện yêu đương của bạn.
Kiểm soát sinh ra từ sợ mất. Nó làm mất nhanh hơn.
Nếu bạn là người giữ chặt, thử 7 ngày không hỏi "đang ở đâu". Nếu bạn là người bị giữ, nói ra một điều bạn muốn tự quyết, thật cụ thể: lương của tôi, tôi giữ. Bỏ thói quen gọi kiểm soát là quan tâm.
Công việc
Xuôi: Đặt khung cho việc
Nhóm họp 3 lần vẫn chưa chốt. Không ai biết ai làm gì, bao giờ xong. Lúc ấy cần đến Hoàng Đế xuôi, và người đặt khung có khi chính là bạn. Lá bài cũng chỉ chuyện thăng chức, nhận vai quản lý, hay làm với một người có quyền mà công bằng.
Khung không để trói ai. Nó giúp mọi người đỡ phải đoán. Cuối buổi họp, gửi một bảng ba cột gồm tên đầu mục, người nhận và hạn.
Viết ba quy tắc ngắn cho phần bạn đang dẫn. Dán lên chỗ ai cũng thấy. Bạn giữ đúng ba quy tắc ấy trước, người khác sẽ theo. Trách nhiệm đi kèm cái ghế, không đi kèm giọng to.
Ngược: Kiểm soát quá mức
Một ông vua ngồi quá lâu trên ghế đá. Mọi thứ phải qua tay ông. Nhóm 8 người đứng chờ một chữ ký. Hoàng Đế ngược có thể là bạn, cũng có thể là người bạn đang làm dưới quyền, nơi mỗi ý kiến đều bị gạt. Đôi khi chỉ là một quy trình đặt từ 5 năm trước, nay không hợp mà chưa ai dám bỏ.
Nếu bạn là người nắm chặt, giao hẳn một đầu mục trong tuần kèm quyền quyết. Đừng hỏi giữa chừng. Xem kết quả có tệ như mình sợ không.
Nếu bạn ở phía dưới, mang giải pháp thay vì mang vấn đề. Ghi mọi thỏa thuận bằng email. Và thôi sửa lại mọi thứ người khác làm chỉ vì họ làm khác bạn.
Tài chính
Xuôi: Kỷ luật tiền bạc
Nhà bạn 3 tháng nay không ai biết tiền đi đâu. Cần một cái khung, vuông vức như ngai đá của Hoàng Đế. Ngân sách rõ. Quy tắc chi tiêu. Một người đứng ra quản tiền chung và chịu trách nhiệm. Thu nhập ổn định, việc nhà nước, tài sản đủ giấy tờ cũng thuộc về lá bài này.
Khung không phải cứng, khung để đỡ phải đoán. Viết ba quy tắc tiền cho gia đình. Ví dụ, để dành trước 20 phần trăm, không vay tiêu dùng, bàn trước mọi khoản trên 5 triệu. Dán ở chỗ ai cũng thấy. Giữ đúng ba quy tắc ấy 3 tháng trước khi thêm. Trách nhiệm đi kèm chữ ký.
Ngược: Kiểm soát tiền quá chặt
Vợ phải xin tiền chợ mỗi ngày, và không ai trong nhà thấy vui. Quyền giữ tiền đang đặt sai chỗ. Một người giữ hết. Ngân sách cứng tới mức 100 nghìn cũng phải giải trình. Hoặc ngược lại, không ai cầm lái, tiền chung thành tiền của không ai.
Là người giữ chặt thì mở một tài khoản chung với số cố định mỗi tháng. Để người kia tự quyết trong đó, không hỏi. Thử 2 tháng. Nếu nhà bạn không ai quản, ngồi lại 30 phút chủ nhật này, chọn một người ghi sổ và một người xem lại mỗi tháng. Đừng gọi kiểm soát là lo cho nhà.
Sức khỏe
Xuôi: Kỷ luật giờ giấc
Ngủ 11 giờ, dậy 6 giờ, tập 3 buổi một tuần, 2 năm không đổi. Ngai của Hoàng Đế là một khối đá vuông vức. Cơ thể cũng thích có khung như vậy. Giờ ngủ cố định. Lịch tập rõ. Bữa ăn có giờ. Hợp cho người đang thấy ngày mình lộn xộn.
Khung không phải cứng, khung để cơ thể đỡ phải đoán. Viết ba quy tắc cho cơ thể. Ngủ trước 11 giờ 5 đêm một tuần. Không ăn sau 8 giờ tối. Đi bộ 20 phút mỗi ngày. Dán ở chỗ bạn thấy. Giữ đúng ba quy tắc ấy 30 ngày trước khi thêm. Trách nhiệm với cơ thể bắt đầu từ giờ ngủ.
Ngược: Ép cơ thể quá chặt
Lịch tập 7 ngày không nghỉ, bỏ một buổi là tự trách cả tuần. Ông vua trên lá đã siết quá tay. Ăn kiêng gắt tới mức sợ bữa cơm gia đình. Hoặc ngược lại, không có khung nào, ngủ giờ nào cũng được, ăn gì cũng được, và cơ thể không biết đâu mà lần.
Đang quá cứng thì cho mình một ngày nghỉ có kế hoạch mỗi tuần, ăn bữa mình thích, ngủ không báo thức. Xem cơ thể có tệ như bạn sợ không. Thường không. Nếu bạn không có khung, chọn một thứ cố định thôi, giờ ngủ, giữ 2 tuần. Ép mình không phải là kỷ luật.